098-005-098-بينة

وَما أُمِرُوا إِلّا لِيَعْبُدوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ ۚ وَذَٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

ترجمه فارسی:

1. و ما أُمِروا اِلا لِيَعْبُدوا اللَّهَ مُخلِصينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ

• ترجمه: و به آنان جز این فرمان داده نشد که خدا را عبادت کنند، با اخلاص و پاکی دین را تنها برای او نگه دارند.
• توضیحات واژه‌ها:
  • و: حرف عطف (وَ) برای پیوستن جمله.
  • ما: «ما» در این ترکیب نقش حرف نفی جزئی یا جزا دارد که همراه با «إلّا» می‌آید و معنی «جز اینکه» یا «تنها» را می‌دهد.
  • أُمِروا: فعل ماضی مبنی بر مجهول جمع مذکر—«به آنان دستور داده شد».
  • إِلّا: حرف استثنا که به «ما» متصل شده؛ معنی «جز»، «فقط».
  • لِيَعْبُدوا: «لِـ» سبب و هدف را نشان می‌دهد و «یَعْبُدوا» مضارع جمع مذکر غایب از ریشه «ع-ب-د» به معنی «عبادت کنند/پرستش کنند».
  • اللَّهَ: مفعول برای «یَعْبُدوا»؛ نام معبود یکتاست.
  • مُخلِصينَ: صفت حال یا مفعولی به معنی «صادقان در اخلاص/خالص‌کنندگان»، از ریشه خ-ل-ص؛ نشان‌دهنده قصد خلوص نیّت.
  • لَهُ: «برای او/به سوی او»؛ تأکید می‌کند که اخلاص مختص خدا باشد.
  • الدِّينَ: «دین» به معنی آیین، عقیده و دستورهای عبادی و عملی.
  • حُنَفاءَ: جمع «حَنَيف» به معنی راست‌گرا، کسی که از شرک بازگشته یا به توحید مایل است؛ در اینجا به معنی کسانی که دین را خالص و راست نگه می‌دارند.

2. وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ

• ترجمه: و نماز را برپا دارند.
• توضیحات واژه‌ها:
  • وَ: حرف عطف برای اتصال جمله.
  • يُقِيمُوا: فعل مضارع جمع مذکر مبنی بر «برپا داشتن، برقرار کردن، انجام دادن به طور مستمر».
  • الصَّلَاةَ: مفعول؛ «نماز/ستایش و عبادت منظّم»، یکی از ارکان عبادی اسلام که اشاره به نمازهای واجب دارد.

3. وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ

• ترجمه: و زکات را بدهند.
• توضیحات واژه‌ها:
  • وَ: حرف عطف.
  • يُؤْتُوا: فعل مضارع مجعول مجهولی به معنای «بدهند/پرداخت کنند»؛ از ریشه ‚أ-ت-ی‘.
  • الزَّكَاةَ: مفعول؛ «زکات»؛ صدقه واجب شرعی که پاک‌کننده مال و وسیله کمک به نیازمندان است.

4. وَذٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

• ترجمه: و این است دین استوار/پایدار.
• توضیحات واژه‌ها:
  • وَ: حرف عطف.
  • ذٰلِكَ: ضمیر اشاره به «آن» یا «این مطلب» که به عبارات قبل بازمی‌گردد؛ «آن است/این است».
  • دِينُ: «دین/آیین».
  • الْقَيِّمَةِ: صفت برای «دین» به معنی «استوار، پابرجا، درست‌کننده، اصلاح‌کننده»؛ از ریشه ق-و-م که مفهوم ایستادن، استقامت و اصلاح را دارد. ترکیب «دین القیّمة» یعنی آیینی که قوام و حقانیت دارد و جامعه را بر راه درست قرار می‌دهد.

نکته کلّی: جمله‌ها هدف و وظایف اساسی امت را بیان می‌کنند: عبادت خالصانه برای خدا، برپایی نماز و پرداخت زکات؛ و این مجموعه به عنوان «دین قیّمه» یعنی آیینی پایدار و اصلاح‌کننده معرفی می‌شود.