- وَما مُحَمَّدٌ إِلّا رَسولٌ
- ترجمه: و محمد نیست مگر یک فرستاده.
- تحلیل واژگان:
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ —
- ما: حرف نفی جنس؛ نیست؛ ریشه ندارد؛ —
- مُحَمَّدٌ: اسم عَلَم؛ محمد؛ ریشه: ح م د؛ وزن: مُفَعَّل (اسم مفعول قالبی از حَمِدَ با تشدید میم)؛ باب: — (اسم)
- إِلّا: ادات استثناء؛ مگر/جز؛ ریشه ندارد؛ —
- رَسولٌ: اسم؛ فرستاده/پیامبر؛ ریشه: ر س ل؛ وزن: فَعول؛ باب: — (اسم)
- قَد خَلَت مِن قَبلِهِ الرُّسُلُ
- ترجمه: پیامبرانی پیش از او گذشتهاند.
- تحلیل واژگان:
- قَد: حرف تحقیق/تقریب؛ بهراستی/قطعاً؛ ریشه ندارد؛ —
- خَلَت: فعل ماضی مفرد مؤنث/جمع غیرعاقل؛ گذشتند/گذشته است؛ ریشه: خ ل و؛ وزن: فَعَلَت؛ باب: خَلَا (ماضی ثلاثی مجرد)
- مِن: حرف جر؛ از؛ ریشه ندارد؛ —
- قَبلِهِ: اسم + ضمیر متصل؛ پیشِ او؛ ریشه: ق ب ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: — (اسم)؛ «هِ» ضمیر: او
- الرُّسُلُ: اسم جمع؛ پیامبران؛ ریشه: ر س ل؛ وزن: فُعُل (جمع رَسول)؛ باب: — (اسم)
- أَفَإِن ماتَ أَو قُتِلَ انقَلَبتُم عَلىٰ أَعقابِكُم
- ترجمه: آیا اگر او مُرد یا کشته شد، به عقب برمیگردید؟
- تحلیل واژگان:
- أَ: همزه استفهام؛ آیا؛ ریشه ندارد؛ —
- فَ: حرف عطف/تفریع؛ پس/در نتیجه؛ ریشه ندارد؛ —
- إِن: حرف شرط؛ اگر؛ ریشه ندارد؛ —
- ماتَ: فعل ماضی؛ مُرد؛ ریشه: م و ت؛ وزن: فاعَلَ (در اصل «ماتَ» بر وزن فَعَلَ با واوی؛ فعل ناقص واوی)؛ باب: ماتَ (ثلاثی مجرد)
- أَو: حرف عطف؛ یا؛ ریشه ندارد؛ —
- قُتِلَ: فعل ماضی مجهول؛ کشته شد؛ ریشه: ق ت ل؛ وزن: فُعِلَ؛ باب: قَتَلَ (ثلاثی مجرد)
- انقَلَبتُم: فعل ماضی جمع مخاطب؛ برگشتید/واژگون شدید؛ ریشه: ق ل ب؛ وزن: اِنفَعَلْتُم (از باب اِنفِعال)؛ باب: اِنقَلَبَ
- عَلىٰ: حرف جر؛ بر/بر روی؛ ریشه ندارد؛ —
- أَعقابِكُم: اسم جمع + ضمیر؛ پاشنهها/عقبهای شما؛ ریشه: ع ق ب؛ وزن: أَفْعال (جمع «عَقِب» یا «عَقَب»)؛ باب: — (اسم)؛ «كُم» ضمیر: شما
- وَمَن يَنقَلِب عَلىٰ عَقِبَيهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيئًا
- ترجمه: و هر که بر دو عقبِ خود برگردد، هرگز به خدا هیچ زیانی نمیرساند.
- تحلیل واژگان:
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ —
- مَن: اسم شرط؛ هر که/هرکس؛ ریشه ندارد؛ —
- يَنقَلِب: فعل مضارع؛ برمیگردد/واژگون میشود؛ ریشه: ق ل ب؛ وزن: يَنفَعِل (باب اِنفِعال)؛ باب: اِنقَلَبَ
- عَلىٰ: حرف جر؛ بر/بر روی؛ ریشه ندارد؛ —
- عَقِبَيهِ: اسم مثنّى + ضمیر؛ دو عقب/دو پاشنهی او؛ ریشه: ع ق ب؛ وزن: فَعِل (عَقِب) + علامت تثنیه «ي» و «ه» ضمیر: او؛ باب: — (اسم)
- فَ: حرف تفریع؛ پس؛ ریشه ندارد؛ —
- لَن: حرف نفی و تأکید برای آینده؛ هرگز/هرگز نخواهد؛ ریشه ندارد؛ —
- يَضُرَّ: فعل مضارع منصوب؛ زیان برساند؛ ریشه: ض ر ر؛ وزن: يَفُعَّ (اصل: يَضُرُّ، با نصب «لَن» فتحه شده)؛ باب: ضَرَّ (ثلاثی مجرد، مضعّف)
- اللَّهَ: اسم جلاله؛ خدا؛ ریشه: أ ل ه (اله)؛ وزن: فَعّال (تحلیل اسم خاص)؛ باب: — (اسم خاص)
- شَيئًا: اسم نکره منصوب؛ هیچ چیز؛ ریشه: ش ي ء؛ وزن: فَعْل (شَيْء)؛ باب: — (اسم)
- وَسَيَجزِي اللَّهُ الشّاكِرينَ
- ترجمه: و خداوند سپاسگزاران را پاداش خواهد داد.
- تحلیل واژگان:
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ —
- سَـ: حرف استقبال/آینده نزدیک؛ زود/بهزودی؛ ریشه ندارد؛ —
- يَجزِي: فعل مضارع؛ پاداش میدهد؛ ریشه: ج ز ي؛ وزن: يَفْعِل؛ باب: جَزَى (ثلاثی مجرد)
- اللَّهُ: اسم جلاله؛ خدا؛ ریشه: أ ل ه (اله)؛ وزن: فَعّال (اسم خاص)؛ باب: — (اسم خاص)
- الشّاكِرينَ: اسم فاعل جمع مذکر سالم؛ سپاسگزاران؛ ریشه: ش ك ر؛ وزن: فاعِل (شاكِر) + جمع سالم «ينَ»؛ باب: شَكَرَ (ثلاثی مجرد)
ترجمهٔ کامل آیه: محمد جز فرستادهای نیست؛ پیش از او پیامبرانی گذشتهاند. آیا اگر او مُرد یا کشته شد، به عقب برمیگردید؟ هر که بر پاشنههای خود برگردد، هرگز به خدا هیچ زیانی نمیرساند؛ و خداوند سپاسگزاران را پاداش خواهد داد. | 