وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُونَ و کافران هرگز نپندارند که پیش افتادهاند؛ آنان عاجزکننده (ناتوانکنندهٔ خدا) نیستند.
جمله ۱: وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَبَقُوا ترجمهٔ فارسی: و کافران نپندارند که پیش افتادهاند. - وْ: حرف عطف، «و»
- لَا: حرف نفی و نهی برای تأکید در سیاق نهیِ خطاب غیرمباشر
- يَحْسَبَنَّ: فعل مضارع مؤکّد با نون ثقیله، باب فَعَلَ (حَسِبَ يَحْسِبُ)، شخص سوم مفرد مذکر؛ معنی: بپندارد/گمان برد. ریشه: ح س ب
- الَّذِينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ معنی: آنان که
- كَفَرُوا: فعل ماضی جمع مذکر؛ معنی: کافر شدند/کفر ورزیدند. ریشه: ك ف ر
- سَبَقُوا: فعل ماضی جمع مذکر؛ معنی: پیش افتادند/سبقت گرفتند. ریشه: س ب ق
نکات نحوی: - «وَلَا يَحْسَبَنَّ» نهیِ غیرمستقیم (ادبی/التفات)، با نون تأکید ثقیله برای قوّتِ نهی.
- «الَّذِينَ كَفَرُوا» فاعلِ «يَحْسَبَنَّ».
- «سَبَقُوا» مفعول دومِ «يَحْسَبَنَّ» است به اعتبار اینکه «حَسِبَ» دو مفعول میگیرد؛ مفعول اول محذوف تقدیری: «أنفسهم/أنهم»، تقدیر رایج: «أَنَّهُمْ سَبَقُوا».
جمله ۲: إِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُونَ ترجمهٔ فارسی: آنان عاجزکننده نیستند (هرگز نمیتوانند خدا را درمانده کنند). - إِنَّ: حرف مشبه بالفعل، تأکید و نصبدهندهٔ اسم
- هُمْ: ضمیر منفصل جمع مذکر، اسمِ «إِنَّ»
- لَا: حرف نفی
- يُعْجِزُونَ: فعل مضارع جمع مذکر، باب إفْعال (أَعْجَزَ يُعْجِزُ)، معنی: عاجز میکنند/درمانده میسازند؛ در اینجا به معنای «نتوانند از چنگ قدرت خدا بگریزند و او را ناتوان سازند». ریشه: ع ج ز
نکات نحوی: - «إِنَّهُمْ» مبتدا مؤکّد با «إِنَّ»، «لَا يُعْجِزُونَ» خبرِ «إِنَّ».
- «لَا» نفیِ خبر، بیانگر استمرار ناتوانی از اِعجاز (ناتوان کردن خدا/غلبه بر حکم او).
نکات معنایی و تفسیری کوتاه: - «سَبَقُوا» در سیاق آیه به معنای «گریختن و پیشی گرفتن از کیفر یا حکم خدا» است؛ یعنی گمان نکنند از دامنهٔ قدرت و قضا و قدر الهی جلو افتادهاند.
- «لَا يُعْجِزُونَ» یعنی هرگز نمیتوانند خدا را ناتوان کنند، نه در دنیا با مکر و فرار، و نه در آخرت با پناه بردن؛ هیچ راه گریزی از سلطهٔ الهی ندارند.
| 