إِنَّ الَّذينَ كَفَروا يُنْفِقونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبيلِ اللَّهِ فَسَيُنْفِقونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبونَ ۗ وَالَّذينَ كَفَروا إِلى جَهَنَّمَ يُحْشَرونَ بیگمان کسانی که کفر ورزیدند، اموال خود را خرج میکنند تا از راهِ خدا بازدارند؛ پس بهزودی آن را خرج خواهند کرد، سپس مایهٔ حسرتشان خواهد شد، آنگاه شکست میخورند؛ و کسانی که کفر ورزیدند به سوی دوزخ محشور میشوند.
جملهٔ ۱: إِنَّ الَّذينَ كَفَروا يُنْفِقونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبيلِ اللَّهِ ترجمهٔ فارسی: همانا کسانی که کفر ورزیدند، اموال خود را خرج میکنند تا از راهِ خدا بازدارند. تحلیل واژگانی و نحوی: - إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ معنی: همانا، بیگمان.
- الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ نقش: اسم إنَّ (منصوب).
- كَفَروا: فعل ماضی، صیغهٔ جمع غایب؛ ریشه: ک-ف-ر؛ معنی: کافر شدند/کفر ورزیدند؛ نقش: صلهٔ اسم موصول.
- يُنْفِقونَ: فعل مضارع مرفوع، جمع غایب؛ ریشه: ن-ف-ق؛ معنی: خرج میکنند/انفاق میکنند؛ نقش: خبر إنَّ (جملهٔ فعلیه).
- أَمْوالَهُمْ: جمع «مال» با ضمیر جمع؛ حالت: مفعولٌبه منصوب برای «يُنْفِقونَ»؛ ریشهٔ «مال»: م-و-ل/م-ا-ل؛ معنی: اموالشان.
- لِيَصُدُّوا: لام تعلیل + فعل مضارع منصوب؛ ریشه: ص-د-د؛ معنی: تا بازدارند/مانع شوند.
- عَنْ: حرف جر؛ معنی: از.
- سَبيلِ: اسم مجرور؛ ریشه: س-ب-ل؛ معنی: راه.
- اللَّهِ: لفظ جلاله، مضافٌإلیه مجرور؛ معنی: خدا.
جملهٔ ۲: فَسَيُنْفِقونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ترجمهٔ فارسی: پس بهزودی آن را خرج خواهند کرد، سپس بر آنان حسرت خواهد شد. تحلیل واژگانی و نحوی: - فَـ: حرف عطف/تفریع؛ معنی: پس/بنابراین.
- سَـ: حرف تنفیس (استقبال نزدیک) بر سر مضارع؛ معنی: بهزودی/خواهد.
- يُنْفِقونَها: فعل مضارع مرفوع + ضمیر مفعولی «ها»؛ ریشه: ن-ف-ق؛ معنی: آن را خرج خواهند کرد؛ نقش: ادامهٔ خبر و بیان عاقبت انفاق.
- ثُمَّ: حرف عطف برای تراخی (فاصلهٔ زمانی)؛ معنی: سپس/آنگاه.
- تَكُونُ: فعل ناقص مضارع مرفوع؛ ریشه: ك-و-ن؛ معنی: خواهد بود/میشود.
- عَلَيْهِمْ: جار و مجرور؛ ضمیر «هم» برای جمع؛ معنی: بر آنان.
- حَسْرَةً: خبر «تكون» منصوب؛ ریشه: ح-س-ر؛ معنی: حسرت/اندوه حسرتبار.
نکته: مرجع «ها» در «سَيُنْفِقونَها» به «أموال» بازمیگردد.
جملهٔ ۳: ثُمَّ يُغْلَبونَ ترجمهٔ فارسی: سپس شکست میخورند. تحلیل واژگانی و نحوی: - ثُمَّ: حرف عطفِ تراخی؛ معنی: سپس.
- يُغْلَبونَ: فعل مضارع مجهول، جمع غایب مرفوع؛ ریشه: غ-ل-ب؛ معنی: مغلوب میشوند/شکست میخورند؛ نقش: ادامهٔ خبر در عاقبت کارِ آنان.
جملهٔ ۴: وَالَّذينَ كَفَروا إِلى جَهَنَّمَ يُحْشَرونَ ترجمهٔ فارسی: و کسانی که کفر ورزیدند به سوی دوزخ گردآوری میشوند. تحلیل واژگانی و نحوی: - وَ: حرف عطف؛ معنی: و.
- الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ نقش: مبتدا یا اسم موصول مقدم.
- كَفَروا: فعل ماضی، جمع غایب؛ ریشه: ک-ف-ر؛ معنی: کفر ورزیدند؛ نقش: صلهٔ موصول.
- إِلى: حرف جر؛ معنی: به سوی.
- جَهَنَّمَ: اسم مجرور لفظاً به «إلی» (در رسمالخط با فتحه بهسبب منع صرف)، معنی: دوزخ؛ نکته: «جهنم» غیرمنصرف است و با «إلى» مجرور میشود ولی تنوین و کسره نمیگیرد.
- يُحْشَرونَ: فعل مضارع مجهول، جمع غایب؛ ریشه: ح-ش-ر؛ معنی: محشور/گردآوری میشوند؛ نقش: خبرِ جمله (میتواند خبر مبتدا «الذین» باشد یا حال/جملهٔ استینافی).
نکات تکمیلی: - ساختار کلّی آیه از چند جملهٔ خبری با ترتیب زمانی و عاقبتنگری تشکیل شده: انفاق برای سدّ راه خدا ← استمرار انفاق در آیندهٔ نزدیک ← تبدیل به حسرت ← مغلوبیت ← انجامِ محشور شدن به دوزخ.
- تقابل «يُنفِقون… ليصدّوا» با «ثمّ تكون عليهم حسرة» نشاندهندهٔ عاقبت معکوس تلاش باطل است.
- دو فعل مجهول «يُغلبون» و «يُحشرون» بر مغلوبیت و انجام حشر بدون ذکر فاعل تأکید دارند؛ فاعل حقیقی در تقدیر «الله» یا عوامل قهریِ الهی است.
| 