ذٰلِكَ بِأَنَّهُم شاقُّوا اللَّهَ وَرَسولَهُ ۚ وَمَن يُشاقِقِ اللَّهَ وَرَسولَهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ ترجمهٔ: این به سبب آن است که آنان با خدا و فرستادهاش دشمنی و مخالفت کردند، و هر کس با خدا و فرستادهاش ستیز کند، یقیناً خدا سختکیفر است.
جملهٔ ۱: ذٰلِكَ بِأَنَّهُم شاقُّوا اللَّهَ وَرَسولَهُ - ترجمه: این به سبب آن است که آنان با خدا و فرستادهاش ستیز کردند.
- تحلیل واژگان و نقشها:
- ذٰلِكَ: اسم اشاره، مبتدا؛ معنی: آن/این (اشاره به حکم یا نتیجهٔ پیشگفته).
- بِـ: حرف جر؛ معنی: به/به سببِ.
- أَنَّ: حرف ناسخ مشبه بالفعل؛ معنی: که/همانا.
- هُم: ضمیر منفصل، اسم أَنَّ (منصوب محلاً)؛ معنی: آنان.
- شاقُّوا: فعل ماضی، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ ریشه: ش ق ق (شاقَّ یُشاقُّ)؛ باب: مفاعلة؛ معنی: مخالفت/دشمنی و ستیز کردند.
- اللَّهَ: اسم جلاله، مفعولٌبه اول برای «شاقّوا» (منصوب)؛ معنی: خدا.
- وَ: حرف عطف؛ معنی: و.
- رَسولَهُ: «رسول» مفعولٌبه دومِ «شاقّوا» (منصوب) + ضمیر «هُ» مضافٌالیهِ به خدا؛ معنی: فرستادهاش (فرستادهٔ خدا).
- نکتهٔ نحوی:
- جار و مجرور «بِأَنَّهُم…» خبرِ «ذٰلِكَ» است؛ تقدیر: ذٰلِكَ ثابتٌ بسبب أنّهم…
جملهٔ ۲: وَمَن يُشاقِقِ اللَّهَ وَرَسولَهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ - ترجمه: و هر کس با خدا و فرستادهاش مخالفت و دشمنی ورزد، پس بهراستی خدا سختکیفر است.
- تحلیل واژگان و نقشها:
- وَ: حرف عطف؛ معنی: و.
- مَن: اسم شرط جازم، عام برای عاقل؛ معنی: هر کس.
- يُشاقِقْ: فعل مضارع مجزوم به سبب «مَن» شرطیه؛ ریشه: ش ق ق (شاقَّ یُشاقِقُ)؛ باب: مفاعلة؛ معنی: ستیز کند/به مخالفت برخیزد. علامت جزم: سکون بر آخر (حذف حرکت).
- اللَّهَ: مفعولٌبه اول (منصوب) برای «يُشاقِق».
- وَ: حرف عطف.
- رَسولَهُ: مفعولٌبه دوم (منصوب) + ضمیر «هُ» مضافٌالیهِ؛ معنی: فرستادهاش.
- فَ: فای جوابِ شرط؛ معنی: پس/در نتیجه.
- إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ معنی: بهراستی/قطعاً.
- اللَّهَ: اسم «إنَّ» (منصوب).
- شَديدُ: خبر «إنَّ» مرفوع؛ معنی: سخت/شدید.
- العِقابِ: مضافٌالیهِ (مجروح) به «شديد»؛ ترکیب اضافی: «شدیدِ عقاب»؛ معنی: سختکیفر/سخت در کیفر.
- نکتهٔ نحوی:
- جملهٔ اسمیه «إِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ» در محلّ جوابِ شرط است و با فای رابِطه وارد شده است.
یادداشتهای معنایی و صرفی تکمیلی: - ریشهٔ «شاقّ» از «شِقاق» است و دلالت بر دوپاره کردن و در صف مقابل قرار گرفتن دارد؛ ازاینرو در فارسی «ستیزیدن/مخالفت سخت» ترجمه میشود.
- ترکیب «شَديدُ العِقاب» صفت مشبّه + مضافٌالیهِ است و مفهوم دوام و ثباتِ وصف شدّت در کیفر را میرساند.
| 