إِن يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ ترجمه: اگر آن را از شما بخواهد و در خواستن، شما را تحت فشار شدید قرار دهد، بخل میورزید و کینههایتان آشکار میشود.
جمله ۱: إِن يَسْأَلْكُمُوهَا ترجمه: اگر آن را از شما بخواهد تحلیل واژگان و نقشها: - إِنْ: حرف شرط جازم، «اگر».
- يَسْأَلْ: فعل مضارع مجزوم به سبب «إن»، ریشه: س أ ل (سؤال کردن)، باب: ثلاثی مجرد، وزن: يَفْعَلْ.
- كُمُ: ضمیر متصل مخاطب جمع (شما)، مفعولبه نخست برای فعل «يسأل».
- وَ: در اصل بخشی از «كُمُوهَا» نیست؛ ساخت درست واژه بعدی است «كُمُوهَا» که از «كُم» + «ها» تشکیل شده.
- هَا: ضمیر مؤنث مفرد غایب (آن)، مفعولبه دوم؛ در سیاق آیه به «مال/انفاق» برمیگردد.
- كُمُوهَا: در نوشتار، ترکیب «كُم» + «ها» به هم چسبیده آمده؛ تحلیل درست: «كُم» (ضمیر شما) و «هَا» (آن). نقش: مفعولبه دوم.
ریشه و معانی: - سأل: پرسیدن، درخواستکردن.
جمله ۲: فَيُحْفِكُمْ ترجمه: پس شما را سخت در تنگنا میگذارد/به اصرار و سختی از شما میخواهد تحلیل واژگان و نقشها: - فَـ: حرف عطف/تفریع (پس، بنابراین).
- يُحْفِ: فعل مضارع مرفوع، ریشه: ح ف و/ح ف ي (أحفى)، باب: أفعل (أَحْفَى يُحْفِي)، وزن: يُفْعِلُ.
- كُمْ: ضمیر متصل مخاطب جمع (شما)، مفعولبه برای «يُحفِي».
ریشه و معانی: - أحفى: با شدت و اصرار خواستن؛ سخت گرفتن در پرسش/درخواست.
نکته نحوی: - «يُحْفِكُمْ» از باب إفعال است و معنای «به سختی و با اصرار از شما میخواهد» میدهد.
جمله ۳: تَبْخَلُوا ترجمه: بخل میورزید تحلیل واژگان و نقشها: - تَبْخَلُوا: فعل مضارع مجزوم (به سبب جواب شرط)، ریشه: ب خ ل، باب: ثلاثی مجرد، وزن: تَفْعَلُونَ (در حالت مجزوم: تَبْخَلُوا بدون نون). نقش:
- فعل در جایگاه جوابِ شرطِ مقدر پس از «إن» و پس از تفریع «فـ».
ریشه و معانی: - بخل: خساست ورزیدن، دریغ کردن.
نکته نحوی: - حذف نون جمع به دلیل جزم (علامت جزم در افعال پنجگانه: حذف نون).
جمله ۴: وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ ترجمه: و کینههای پنهان شما را آشکار میکند تحلیل واژگان و نقشها: - وَ: حرف عطف (و).
- يُخْرِجْ: فعل مضارع مجزوم (عطف بر «تبخلوا» در سیاق شرط)، ریشه: خ ر ج، باب: أفعل (أخرج يُخرِج)، وزن: يُفْعِلْ.
- أَضْغَانَ: اسم جمع/جمع «ضِغْن»، مفعولبه، به معنای کینههای پنهان.
- كُمْ: ضمیر متصل مخاطب جمع (شما)، مضافٌإلیه برای «أضغانَ».
ریشه و معانی: - أخرج: بیرون آوردن، آشکار کردن.
- ضِغْن (جمع: أضغان): کینه، دشمنیِ نهفته.
نکته نحوی: - «يُخْرِجْ» مجزوم است به سبب قرار گرفتن در جواب شرط و عطف بر فعل مجزوم قبلی («تبخلوا»).
| 