فَكَيفَ إِذا تَوَفَّتهُمُ المَلائِكَةُ يَضرِبونَ وُجوهَهُم وَأَدبارَهُم پس چگونه خواهد بود هنگامی که فرشتگان جانشان را میگیرند، در حالی که صورتها و پشتهایشان را میکوبند؟
جمله ۱: فَكَيفَ إِذا تَوَفَّتهُمُ المَلائِكَةُ ترجمهٔ جمله: پس چگونه است، آنگاه که فرشتگان آنان را میمیرانند/قبض روح میکنند؟ تحلیل واژگان و نقشها: - فَ: حرف عطف/استیناف، معنا: «پس/بنابراین».
- كَيفَ: اسم استفهام، نقش: متعلق به محذوف یا خبر، معنا: «چگونه».
- إِذا: ظرف زمان، معنا: «هنگامی که/وقتی که»، دلالت بر زمان آینده/تحققشونده.
- ریشه ندارد (حرف/ظرف مبنی).
- تَوَفَّتْهُمُ: فعل ماضی، باب تفعیل (تَوَفَّى)، صیغه: سوم شخص مفرد مؤنث به اعتبار فاعل «المَلائِكَةُ» جمع غیر عاقل که مؤنث مفرد میآید؛ ضمیر «هُمُ» مفعول به، معنا: «جانِ آنان را گرفت».
- ریشه: و-ف-ي (وفى)، معنا: «تمام کردن/قبض کردن/به طور کامل ستاندن».
- نقش: فعل و مفعول (ضمیر هُمُ).
- المَلائِكَةُ: اسم ظاهر، جمع «مَلَك»، مرفوع به عنوان فاعل برای «تَوَفَّتْ»، معنا: «فرشتگان».
- ریشه: م-ل-ك (ملك/مَلَك)، معنا: فرشته.
- اعراب: مرفوع با ضمّه. نکته نحوی: جمله شرطمانندی با «إِذا»؛ «فَكَيفَ» استفهام تعجّبی/تهدیدی است و «تَوَفَّتْهُمُ المَلائِكَةُ» جملهٔ فعلیه در محل جرّ به اضافهٔ «إِذا» به عنوان مضافالیه ظرف.
جمله ۲: يَضرِبونَ وُجوهَهُم وَأَدبارَهُم ترجمهٔ جمله: در حالی که صورتهایشان و پشتهایشان را میزنند. تحلیل واژگان و نقشها: - يَضرِبونَ: فعل مضارع مرفوع، صیغه: سوم شخص جمع مذکر، معنا: «میزنند/میکوبند».
- ریشه: ض-ر-ب، معنا: «زدن/کوبیدن».
- نقش: فعل، فاعل آن ضمیر مستتر «هم» به مرجع «المَلائِكَةُ» (فرشتگان).
- وُجوهَ: مفعولٌ به اول منصوب، معنا: «صورتها».
- ریشه: و-ج-ه، معنا: «چهره/روی».
- اعراب: منصوب با فتحه؛ در ترکیب با ضمیر بعدی.
- هُم: ضمیر متصل، مضافٌإلیه برای «وُجوهَ»، معنا: «ایشان/آنها».
- وَ: حرف عطف، معنا: «و».
- أَدبارَ: مفعولٌ به دوم منصوب، معنا: «پشتها/پسِپشتها».
- ریشه: د-ب-ر (دُبُر)، معنا: «پشت/عقب».
- اعراب: منصوب با فتحه؛ در ترکیب با ضمیر بعدی.
- هُم: ضمیر متصل، مضافٌإلیه برای «أَدبارَ»، معنا: «ایشان/آنها».
نکته نحوی: - جملهٔ دوم حالیه است: «يَضرِبونَ…» حال برای فاعل «المَلائِكَةُ» در جملهٔ اول؛ یعنی فرشتگان در حال قبض روح، آنان را میزنند.
- «وُجوهَهُم» و «أَدبارَهُم» هر دو مفعولبه برای «يَضرِبونَ» هستند، با عطف.
| 