002-227-091-بقرة

متن: وَإِن عَزَمُوا الطَّلاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَميعٌ عَليمٌ

• ترجمهٔ تحت‌اللفظی: و اگر عزم کردند طلاق را، پس بی‌گمان خدا شنوا و داناست.
• نوع جمله: خبری شرطی (جملهٔ شرطیه). نکتهٔ معنایی: اگر تصمیم قطعی به طلاق گرفته شود، بدانید خدا از نیت و گفتار آگاه است؛ هشدارِ تقوایی و نظارتی.

1. وَإِن عَزَمُوا الطَّلاقَ

• ترجمهٔ تحت‌اللفظی: و اگر عزم کردند طلاق را
• تجزیهٔ صرفی و نحوی:
  • وَ: حرف عطف (وصل‌کنندهٔ این جمله به قبل).
  • إِن: حرف شرطِ غیر جازم به معنای «اگر».
  • عَزَمُوا: فعل ماضی، صیغهٔ جمعِ غایب (آنها)، از ریشهٔ ثلاثی «ع ز م» به معنی تصمیمِ محکم گرفتن؛ فعلِ شرط.
  • الطَّلاقَ: اسم ظاهر، مفرد، معرفه با «ال»، منصوب به‌عنوان مفعولٌ‌بهِ فعل «عزموا» (روی «طلاق» تصمیم گرفتند).
• نقش‌ها به‌زبان ساده: «إِن» شرط را آغاز می‌کند. «عزموا» فعل و فاعل «واوِ جمع» است. «الطلاقَ» مفعول آن است. «واو» جمله را به قبل پیوند می‌دهد.
• نوع و نکتهٔ معنایی: بخشِ شرط. تأکید بر «تصمیم قطعی»، نه صرفاً نیت گذرا.

2. فَإِنَّ اللَّهَ سَميعٌ عَليمٌ

• ترجمهٔ تحت‌اللفظی: پس بی‌گمان خدا شنوا [و] داناست
• تجزیهٔ صرفی و نحوی:
  • فَ: فاء، دلالت بر نتیجه/جواب شرط.
  • إِنَّ: حرف تأکید و نصب.
  • اللَّهَ: اسم «إنّ» منصوب؛ ریشهٔ لفظ جلاله «أ ل ه».
  • سَميعٌ: خبرِ «إنّ» مرفوع (نکره برای عمومیت صفت). ریشهٔ «س م ع» (شنیدن).
  • عَليمٌ: خبرِ دومِ «إنّ» مرفوع، عطف محذوف به تقدیر «وَ» یا خبر ثانی در عطف خبری؛ ریشهٔ «ع ل م» (دانستن).
• نقش‌ها به‌زبان ساده: «فاء» نتیجه را می‌آورد. «إنّ» جمله را مؤکّد می‌کند. «اللهَ» اسمِ «إنّ»، «سمیعٌ» و «علیمٌ» دو خبر برای او هستند.
• نوع و نکتهٔ معنایی: جواب شرطِ مؤکّد. دو صفت «شنوا» (از گفتارها و سوگندها) و «داناست» (از نیت‌ها و احوال درون) یادآور مراقبت الهی در امر حساس طلاق.

ترجمهٔ تحت‌اللفظی کل آیه: و اگر تصمیمِ قطعی به طلاق گرفتند، پس یقیناً خدا شنوا و داناست.