| آیهٔ کامل (عربی): قولوا آمَنّا بِاللَّهِ وَما أُنزِلَ إِلَينا وَما أُنزِلَ إِلىٰ إِبراهيمَ وَإِسماعيلَ وَإِسحاقَ وَيَعقوبَ وَالأَسباطِ وَما أُوتِيَ موسىٰ وَعيسىٰ وَما أُوتِيَ النَّبِيّونَ مِن رَبِّهِم لا نُفَرِّقُ بَينَ أَحَدٍ مِنهُم وَنَحنُ لَهُ مُسلِمونَ ترجمهٔ تحتاللفظی (زیر هر بخش): - قولوا
- آمَنّا بِاللَّهِ
- وَما أُنزِلَ إِلَينا
- وَما أُنزِلَ إِلىٰ إِبراهيمَ
- و آنچه نازل شد به سوی ابراهیم
- وَإِسماعيلَ
- وَإِسحاقَ
- وَيَعقوبَ
- وَالأَسباطِ
- و اسباط [قبایل بنیاسرائیل/فرزندان یعقوب]
- وَما أُوتِيَ موسىٰ
- وَعيسىٰ
- وَما أُوتِيَ النَّبِيّونَ مِن رَبِّهِم
- و آنچه پیامبران از پروردگارشان داده شدند
- لا نُفَرِّقُ بَينَ أَحَدٍ مِنهُم
- جدا نمیکنیم میان هیچکس از ایشان
- وَنَحنُ لَهُ مُسلِمونَ
- و ما برای او تسلیمکنندگانیم
ترجمهٔ روان نزدیک به متن: بگویید: ما به خدا ایمان آوردهایم و به آنچه بر ما نازل شده و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط نازل شده، و آنچه به موسی و عیسی داده شده، و آنچه پیامبران از پروردگارشان داده شدهاند. میان هیچیک از آنان فرق نمیگذاریم، و ما در برابر او تسلیم هستیم. بررسی صرف و نحو (گرامر) و ریشهها: - قولوا
- فعل امر، صیغهٔ جمع مخاطب (دوم شخص جمع)
- ریشه: ق-و-ل (قالَ، یَقولُ)
- نقش: فعل امر اصلی جمله
- آمَنّا
- فعل ماضی، متکلم مع الغیر (اول شخص جمع)
- ساخت: آمنَ + نا (فاعل)
- از باب إفعال (أَمَنَ → آمَنَ بهمعنای ایمان آوردن)
- ریشه: أ-م-ن
- بِاللَّهِ
- جار و مجرور (باءِ جر + لفظ جلاله)
- متعلق به «آمَنّا»
- وَما أُنزِلَ إِلَينا
- «و» عطف
- «ما» اسم موصول (آنچه)
- «أُنزِلَ» فعل ماضی مجهول (نازل شد)
- باب إفعال: أَنزَلَ → أُنزِلَ (مجهول)
- ریشه: ن-ز-ل
- «إِلَينا» جار و مجرور (به سوی ما)
- وَما أُنزِلَ إِلىٰ إِبراهيمَ …
- ساخت همانند بخش قبل، با معطوفهای پیاپی:
- إِبراهيمَ / إِسماعيلَ / إِسحاقَ / يَعقوبَ: اسمهای عَلَم، مجرور به «إلى»، با فتحه بهسبب منع صرف در برخی (ابراهیم، اسماعیل، اسحاق، یعقوب غالباً غیرمنصرفاند)
- وَالأسباطِ: «ال» تعریف + الأسباطِ (جمع «سِبط»، مجرور) ریشه: س-ب-ط
- وَما أُوتِيَ موسىٰ
- «ما» موصول
- «أُوتِيَ» فعل ماضی مجهول (داده شد)
- از «آتَى يُؤْتِي» باب إیتاء
- ریشه: أ-ت-ي
- «موسىٰ»: اسم عَلَم، معمولاً مبنی، در محلّ جرّ به «إلى» نیست؛ اینجا نائبفاعلِ معنوی نیست چون ساخت «أُوتِيَ موسى» یعنی «به موسی داده شد»، پس «موسى» جار و مجرور مقدر نیست، بلکه در نحو کلاسیک «موسى» نایب فاعل بهشمار میآید در تعبیر «أُوتِيَ موسى»؟ توضیح دقیق: در ساخت «أُوتِيَ زيدٌ الكتابَ» زید نایب فاعل است؛ اما اینجا «موسى» بهعنوان کسی که به او داده شد، معمولاً نایب فاعل میآید. پس:
- اعراب: «موسى» نایب فاعل مرفوع لفظاً مبنی (علامت رفع ظاهر نیست)
- وَعيسىٰ: معطوف بر «موسى» (نایب فاعلِ دوم)
- وَما أُوتِيَ النَّبِيّونَ مِن رَبِّهِم
- «النبیّونَ»: اسم جمع سالم مذکر، نایب فاعل مرفوع (واو جمع)
- «مِن رَبِّهِم»: جار و مجرور، بیان مبدأ عطا (از پروردگارشان)
- «النبیّون»: ریشه «ن-ب-أ»
- لا نُفَرِّقُ بَينَ أَحَدٍ مِنهُم
- «لا»: نافیۀ فعل مضارع
- «نُفَرِّقُ»: فعل مضارع مرفوع، فاعل «نحن» مستتر، باب تفعیل (فرّقَ یفرّقُ)، ریشه: ف-ر-ق
- «بَينَ»: ظرف مکان منصوب مضاف
- «أَحَدٍ»: مضافٌإلیه مجرور، دلالت بر عموم در سیاق نفی
- «مِنهُم»: جار و مجرور، ضمیر «هم» به پیامبران برمیگردد
- وَنَحنُ لَهُ مُسلِمونَ
- «و»: عطف استینافی
- «نَحنُ»: ضمیر منفصل مبتدا
- «لَهُ»: جار و مجرور خبر مقدّم
- «مُسلِمونَ»: خبر مؤخر/یا خبر دوم؛ جمع سالم مذکر، ریشه: س-ل-م، اسم فاعل از باب إسلام (أسلمَ → مُسلم)
سازهها و پیوندها: - «قولوا» فعل امر خطاب به مخاطبان (معمولاً مسلمانان) که مضمون را بهعنوان شعار ایمانی اعلام کنند.
- رشتهٔ «وما أُنزل … وما أُوتي …» مفعولهای معطوف برای «آمَنّا» هستند (یعنی ما به این مجموعه ایمان آوردیم).
- «لا نُفَرِّقُ …» جملهٔ حالیه/تبعیه بیانگر موضع نسبت به همهٔ پیامبران.
- «ونحن له مسلمون» جملهٔ اسمیه تأکیدی بر تسلیم بودن نسبت به خدا.
نوع جمله و معنی کلی: - نوع: جملهٔ امری (قولوا) بهدنبال آن خبری/اظهاری (آمَنّا … لا نُفَرِّقُ … ونحن له مسلمون).
- کاربرد: اعلام ایمان جامع به خدا و همهٔ وحیهای آسمانی و همهٔ پیامبران، بدون تبعیض، و اظهار تسلیم در برابر خدا.
- پیام: یگانگی پیام همهٔ انبیا و رد هرگونه تبعیض میان آنان؛ ایمان به کلّ وحی الهی چه آنچه بر امت اسلام و چه بر پیامبران پیشین آمده است.
نکات معنایی و واژگانی: - «الأسباط»: به قبایل بنیاسرائیل یا نوادگان یعقوب گفته میشود؛ در تفاسیر، مراد پیامبران از میان اسباط یا مجموعه قبایل است.
- «لا نُفَرِّقُ»: عدم فرقگذاری در اصل نبوّت و حقانیتشان، نه در شریعتهای خاص هر پیامبر.
- «مُسلِمونَ»: معنای لغوی «تسلیمشدگان»، یعنی گردننهادگان به فرمان خدا.
| 