متن عربی (آیه): إِنّا أَرسَلناكَ بِالحَقِّ بَشيرًا وَنَذيرًا ۖ وَلا تُسأَلُ عَن أَصحابِ الجَحيمِ- إِنّا: بیگمان ما
- أَرسَلناكَ: فرستادیمِت (ما تو را فرستادیم)
- بِالحَقِّ: بهحق / با حقیقت
- بَشيرًا: مژدهرسانی
- وَنَذيرًا: و بیمدهندهای
- وَلا: و نه / و نباید
- تُسأَلُ: تو مورد پرسش قرار گیری / از تو سؤال شود
- عَن: دربارهٔ / از
- أَصحابِ: یارانِ / اهلِ
- الجَحيمِ: دوزخ
ترجمهٔ روان نزدیک به متن: ما بیگمان تو را به حق، مژدهرسان و بیمدهنده فرستادیم، و دربارهٔ یاران دوزخ از تو پرسش نخواهد شد. تحلیل صرفی-نحوی و ریشهشناسی واژگان: - إِنّا
- نوع: حرف تأکید و نصب (إنَّ) + ضمیر متصل «نا» (ما)
- کارکرد: تأکید بر فاعل «ما»
- أَرسَلناكَ
- ریشه: ر-س-ل (ارسال، فرستادن)
- باب/وزن: أَفْعَلَ (فعل ماضی مزید)
- صرف: فعل ماضی (ما) + ضمیر مفعولی «کَ» (تو)
- معنا: ما تو را فرستادیم
- بِالحَقِّ
- «بِـ»: حرف جر
- «الْحَقِّ»: اسم مجرور به «بـ»، ریشه: ح-ق-ق (حق/حقیقت)
- ترکیب: جار و مجرور متعلق به «أرسلناک» (حال/حالیّت: در حال حق بودن یا بهحق)
- بَشيرًا
- ریشه: ب-ش-ر (بِشارة/مژده)
- ساخت: اسم فاعل بر وزن فعیل با معنای مبالغه در موضع حال/تمییز
- اعراب: منصوب (حال از «کَ» یعنی حالِ رسول: در حالی که مژدهرسانی)
- وَنَذيرًا
- ریشه: ن-ذ-ر (انذار/بیمدادن)
- ساخت: اسم فاعل بر وزن فعیل
- اعراب: منصوب (حال دوم از «کَ»: در حالی که بیمدهندهای)
- وَلا
- «وَ»: عطف
- «لا»: لا ناهی/نفی (در اینجا نفی خبری در سیاق وعده/تسلی)
- تُسأَلُ
- ریشه: س-أ-ل (پرسیدن)
- باب: مجرد ثلاثی
- صیغه: مضارع مجهول مرفوع، مخاطب مفرد مذکر (أنتَ)
- معنا: مورد سؤال قرار میگیری (سؤال شود از تو)
- عَن
- أَصحابِ
- ریشه: ص-ح-ب (همراهی/یار)
- جمع: جمع «صاحب»
- اعراب: اسم مجرور به «عن» و مضاف
- الجَحيمِ
- ریشه: ج-ح-م (شدت حرارت)
- اعراب: مضافٌإلیه مجرور با «الـ» تعریف
- معنا: آتش دوزخ/جحیم
ساختار جمله و نوع آن: - آیه شامل دو بخش است که با «واو» عطف شدهاند:
- جمله خبری تأکیدی: «إِنّا أرسلناك بالحق بشيرًا ونذيرًا»
- نوع: خبری با تأکید (إنّ)
- اجزای اصلی: مبتدا محذوف تقدیری (نحو «إنّنا») + خبر جملهٔ فعلیه «أرسلناك…»
- «بشيرًا ونذيرًا» احوال برای ضمیر «کَ» (پیامبر) و بیان نقش رسالت
- جمله خبری نفی/تسلی: «ولا تُسأَلُ عن أصحاب الجحيم»
- نوع: خبری منفی (در قالب وعده/تسلی: مسئولیتِ حسابرسیِ اهل دوزخ بر عهدهٔ تو نیست)
- فعل مضارع مجهول برای بیان عدم مورد پرسش قرار گرفتن
معنای کلی و نکتهٔ تفسیری به فارسی: - خداوند با تأکید میفرماید: مأموریت تو حق است و نقش تو دوگانه است: بشارت برای پذیرندگان حق و انذار برای رویگردانان. دربارهٔ سرنوشت اهل دوزخ از تو پرسش نمیشود؛ یعنی مسئولیت تو رساندن پیام است، نه حسابرسی و ضمانت پذیرش دیگران. این جمله تسلیت و رفع نگرانی از پیامبر است و حدّ وظیفهٔ رسالت را تعیین میکند.
| 